FEATURE centrale coördinatie staan. Steeds vaker zien we echter dat er géén centrale aansturing is zoals in de “pooled”situatie, maar alle losse onderdelen direct met elkaar communiceren. Dit is zoals het internet georganiseerd is. Het is een zeer intensieve vorm van wederzijdse afhankelijkheid en zelforganisatie en we kunnen inmiddels wel stellen dat het de informatievoorziening in onze maatschappij heeft veranderd, omdat de intermediair afwezig is. In de wereld van de dingen spreken we van het internet of things. Deze vorm van horizontale verbondenheid schept enorm veel mogelijkheden, ook voor de infrawereld, maar brengt tegelijkertijd enorme, nog grotendeels onbegrepen risico’s met zich mee.’ Hoe complexer de afhankelijkheidsrelatie, hoe groter de risico’s? ‘Ja, en om het nog ingewikkelder te maken: een afhankelijkheidsrelatie kan onder bepaalde omstandigheden veranderen. Laat ik als voorbeeld een dijk nemen met daarop een weg. Er is sprake van een lineaire afhankelijkheidsrelatie, waarbij de weg afhankelijk is van de dijk. Met andere woorden: de dijk voorziet in een weg. Maar onder sommige omstandigheden kan het ook de andere kant op werken. Stel dat noodweer een gat in de dijk slaat en het gat moet snel gedicht worden. Dan leunt de dijk op de weg, waarover nieuw materiaal voor de dijk aangevoerd kan worden. De afhankelijkheid keert om. Een ander voorbeeld: landen hebben hun eigen gezondheidsvoorziening. Stel dat een epidemie de kop opsteekt. Normaal probeer je die te bezweren in eigen land. Maar om de boel onder controle te houden, gaan landen informatie uitwisselen, bijvoorbeeld over getroffen patiën‘De les die we hieruit kunnen halen is dat netwerken zich moeten kunnen aanpassen in een gewijzigde verhouding, al naar gelang de situatie die zich voordoet.’ ten. De onafhankelijke gezondheidszorg is dan opeens onderdeel van een netwerk van gezondheidsstelsels. Doelstelling is om het risico op verspreiding tegen te gaan. Maar de betrouwbaarheid van het totaal is zo groot als de betrouwbaarheid van de meest onbetrouwbare partner in het netwerk. De les die we hieruit kunnen halen is dat netwerken zich moeten kunnen aanpassen in een gewijzigde verhouding, al naar gelang de situatie die zich voordoet. echter, in de praktijk blijkt dat er vooral geredeneerd, gehandeld en ontworpen wordt vanuit en voor de “normale situatie”. Die situatie is er vaak een die uitgaat van het enkele netwerk. Maar voor het beheersen van risico’s moet je verder kijken.’ Hoeveel verschillende veranderingen van afhankelijkheidsverhoudingen onderscheidt u? ‘Ten eerste (1) gaan we uit van een normale situatie met lineaire of wederkerige verbanden. Maar problemen gerelateerd aan wederkerigheid ontstaan vaak in een storingssituatie (2), met stress voor het hele systeem tot gevolg. Vergelijk dit met een gat in de dijk. Afhankelijk van de mate van verdere uitval van systemen, kunnen de verhoudingen tussen de systemen gaan schuiven: de weg en de dijk verhouden zich opeens anders tot elkaar. In het ergste geval kan het hele systeem uitvallen. Vergelijk dit met een situatie van een dijkdoorbraak. Dit is een echte noodsituatie (3). Je zal het systeem vanaf de grond weer moeten opbouwen. Op het moment dat het hersteld is, ben je nog niet gelijk terug bij de oorspronkelijke situatie met oorspronkelijke afhankelijkheden. Misschien heb je gehoord van de elektriciteitscrisis die we in Californië hebben gehad. In het jaar 2000 en 2001 sneed een serie van black-outs zo’n 1,5 miljoen huishoudens in de San Francisco Bay Delta soms dagen achtereen af van elektriciteit. Het probleem was dat er onvoldoende elektriciteit opgewekt kon worden om aan de vraag te voldoen, maar in theorie zou dat niet tot gevolg moeten hebben dat het hele systeem platligt. In werkelijkheid was het zo dat omdat één elektriciteitscentrale dienstweigerde, alle elektriciteitscentrales stilvielen. Het onderliggende netwerk dat in combinatie met alle aangesloten elektriciteitscentrales een “pooled”systeem vormde, was in dit geval de boosdoener. Om na een black-out de stroomvoorziening op gang te brengen, moet het onderliggende netwerk eerst opgeknipt worden NGINFRAmagazine 17 Pagina 16

Pagina 18

Heeft u een uitgave, z-mags of digi-catalogussen? Gebruik Online Touch: spaarprogramma online plaatsen.

NGinfra 4 2016 Lees publicatie 159Home


You need flash player to view this online publication